پرش لینک ها

آموزش و مفهوم گویندگی (قسمت دوم)

نکات و تمریناتی مفید برای داشتن بیانی خوب

تمرین بیان

بیان خوب یعنی، مهارت استفاده‌ی كامل از اندام گفتاری

اگر اندام‌های گفتاری خود را بشناسیم، كارایی هر كدام را بدانیم، از سلامت هر یك مطمئن باشیم و چگونگی تولید صدا و اهمیت تنفس درست و كامل را تشخیص دهیم در آن صورت، در داشتن بیانی خوب، موفق‌تر خواهیم بود. این مقاله را بخوانید تا درمورد آموزش گویندگی اطلاعات بیشتری داشته باشید.

اگر ذره‌ای خلل در یكی از اعضای اندام گفتار وجود داشته باشد؛ بیان، شفاف نخواهد بود. گاهی شكافی بسیار ناچیز روی لثه، موجب می‌شود كه برخی حروف را درست ادا نكنیم. كوچكی یا بزرگی نوك زبان، تلفظ برخی از حروف و كلمات را مختل می‌كند.

مفاهیم والایی كه در ظرف كلمات بسیار سنجیده و دقیق گنجانده شده‌اند، در صورتی مقبول مخاطب خواهند بود كه با بیانی خوب و شفاف ادا شوند. خوب سخن گفتن، توجه شنونده و بیننده را بی‌درنگ به خود جلب می‌كند.

برای یک تمرین بیان خوب و رسیدن به تلفط صحیح حروف و کلمات، می‌شود از شمعک استخوانی استفاده و روزی بین 10تا 20 دقیقه با آن صحبت کرد.

طریقه‌ی استفاده از شمعک استخوانی به این صورت است که یک تکه چوب یک تا دو سانتی به شکل استوانه‌ای درست می‌کنیم، با قطر فقط چند میلیمتر، چیزی شبیه به هسته‌ی خرما؛ آن را بین 4 دندان بالا و پایین جلوی دهان قرار داده و کلماتی که تلفظ‌شان سخت است را تکرار می‌کنیم؛ این تمرین علاوه بر اینکه عضلات فک را قوی می‌کند، باعث واضح‌شدن حروف و کلمات در تلفظ می‌شود.

شاید شکل دهانی و صدایی که از دهان شما خارج می‌شود، نوعی شوخی تلقی شده و توسط اطرافیان به گونه‌ای تمسخر شوید؛ اما نکته‌ی مهم این‌جاست که استفاده از شمعک استخوانی، توصیه‌ی اساتید بزرگ صدا، گویندگی و دوبلوری کشور است و همه آن‌ها با همین تمرین در گویندگی مسلط شده‌اند.

practicing to improve narrating
تمرین، تمرین و تمرین رمز موفقیت شما در گویندگی است

تمرین تنفس در آموزش گویندگی

دم و بازدم كامل، پر كردن سینه از هوا و خروج تدریجی آن، از مهارت‌های گویندگی است؛بدون آگاهی از تنفس درست، نمی‌توان narrator مسلطی شد.

تنفس دیافراگمی (Diaphragmatic breathing) از بهترین و کارآمدترین تمرین‌های تنفس است، قبل از شروع توضیحات، بهتر است ابتدا به این سوال پاسخ دهیم که اصلا دیافراگم چیست و چه اهمیتی دارد؟

پرده‌ی دیافراگم، یک غشاء نازک گنبدی شکل است که زیر قفسه‌ی سینه و بین ریه‌ها و ناحیه شکمی ما قرار دارد. این پرده از ناحیه پشت به ستون فقرات و از پهلوها به دنده‌ها متصل است و موقع نفس کشیدن رو به پایین حرکت می‌کند؛ در نتیجه‌، حرکت رو به پایین پرده دیافراگم، باعث افزایش حجم ریه‌ها می شود.

هر چقدر بتوانیم پرده دیافراگم را تقویت کنیم، تنفس بهتر و در نتیجه صدا و بیان بهتری خواهیم داشت.

چگونه پرده ی دیافراگم را تقویت کنیم؟

تنفس شکمی (abdominal breathing)، اصطلاح ساده‌سازی شده‌ایست برای درک بهتر مفهوم تنفس دیافراگمی.

وقتی به صورت دیافراگمی نفس می‌کشیم شکم ما به جای قفسه سینه دچار افزایش حجم می شود؛ یعنی ما فکر می‌کنیم هوا به جای ریه وارد شکم شده است اما این فقط یک اصطلاح عامیانه است و هوا راهی جز ورود به ریه ندارد. ما می‌گوییم هوا را به شکم وارد می‌کنیم تا منظورمان بهتر مشخص شود.

برای انجام تنفس شکمی، اولین و راحت‌ترین راه، دراز کشیدن به حالت طاق‌باز یا رو به بالا می‌باشد. برای این کار روی زمین دراز می‌کشیم، یک کتاب روی سینه و یک کتاب روی شکم خود می‌گذاریم.

حالا نفس عمیق می‌کشیم.

 می‌بینیم که کتاب روی شکم بالا و پایین می‌رود، یعنی هوای وارد شده وارد ناحیه شکمی می‌شود.

تنفس دیافراگمی، دقیقاً اینگونه اتفاق می‌افتد، که قفسه سینه ثابت و شکم درگیر تنفس باشد.

انجام روزانه این تمرین به اندازه 5 دقیقه، کمک بزرگی به گویندگان می‌کند، همچنین اگر گوینده عادت کند تا در بیشتر مواقع و در همه‌ی حالات خود، انجام این تنفس را در نظر داشته باشد، زودتر شاهد پیشرفت خود در زمینه تنفس خواهد شد.

تمرین ضبط صدا

با ضبط صدای خود در حال تمرین و شنیدن مكرر آن، به نواقص بیان خود پی خواهید برد. شاید هنگام حرف زدن از این نقص‌ها آگاه نباشیم، اما اگر صدا و سخن خود را ضبط كنیم و آن را با دقت و از فواصل مختلف گوش كنیم، در صورتی كه نقص یا عیبی در بیان باشد، آشكار خواهد شد.

متن خوانی با صدای بلند

تمرین دیگری كه گوینده لازم است به آن توجه كند، خواندن متن با صدای بلند است. متن‌ها باید متفاوت و در زمینه‌های گوناگون سیاسی، تاریخی، ادبی، داستانی و . . . باشند. نكته‌ی مهم در اینگونه تمرین، خواندن با صدای بلند و شفاف است.

هر حرف در كلمه و هر كلمه در جمله؛ باید به طور كامل و دقیق  ادا شود و جایگاه و كشش هر حرف یا كلمه رعایت گردد. اگر گوینده اینگونه تمرین‌ها را هر روز تكرار كند، به بیانی رسا، شفاف و نافذ خواهد رسید و مردم نیز به او علاقمند خواهند شد.

happy listener
لبخند رضایت شنونده، مدال افتخاری برای شماست

گوینده‌ای که كلمات را بد ادا می‌كند و تند حرف می‌زند، سخنش فهمیدنی نیست. شمرده سخن گفتن، تا حدی كه بیان كُند، یكنواخت و سنگین نشود، از ویژگی‌های ممتاز بیان است.

مطالعه مقاله آموزش و مفهوم گویندگی (قسمت اول) را از دست ندهید.

بهترین روش برای آموزش گویندگی

بهترین و ساده‌ترین روش برای آموزش گویندگی، تمرین در برابر آینه است.

فردی مثل گوینده‌ی خبر تلویزیون، جدا از داشتن بیان خوب، باید توجه كند كه هنگام حرف‌زدن و خبر‌خواندن، به حالات دهان خود نیز مسلط است یا خیر.

گاهی بیان خوب است اما دهان تعادل ندارد؛ این اشكال را می‌توان در تمرین‌های روبروی آینه برطرف كرد. هیچكدام از اعضای دستگاه گفتار، نباید غیرعادی باشند؛ بنابراین، سخن گفتن در برابر‌ آینه، برای رعایت تعادل در حركات و حالات چهره و بدن، از جمله تمرین‌های فن‌بیان است، كه هر گوینده، در هر مرحله از كار خود، ملزم به انجام آن است.

narrator in front of the mirror

نکاتی مهم برای آموزش گویندگی

بدون تمرین نمی‌توانیم در داشتن بیانی خوب و نافذ موفق باشیم، حتی اگر اندام گفتاری بسیار سالمی هم داشته باشیم.  همانطور كه اشاره شد فن بیان، نوعی مهارت است در استفاده كامل و جامع از اندام گفتاری.

داشتن اندام گفتاری سالم كافی نیست، باید آنها را تمرین و پرورش داد. در تمرین، باید به تنفس درست توجه داشت. گویندگان ممتاز از تأثیر تنفس درست و كامل آگاهند. تنفس باید در خدمت تولید صدا باشد.

برای افراد عادی، خیلی كم پیش می‌آید كه بخواهند از تمام صدایشان استفاده كنند؛ اما گوینده، باید از ظرفیت صدای خود برای تقویت و پرورش آن آگاه باشد.

گوینده در هر مرحله از گویندگی كه به سر می‌برد، باید از كیفیت دم و بازدم خود آگاه باشد. با كمی دقت در حرف‌زدن برخی گویندگان، می‌توان دریافت كه قطع شدن نابجای كلام آنان، هنگامیكه نفس كم می‌آورند و یا به نفس افتادن آنها، در حین خواندن بندهای نسبتاً طولانی یك متن خبری، ناشی از غفلت این گروه گویندگان از تنفس درست است.

یک دیدگاه بگذارید